Η Κλασσική Ορχήστρα

Η Συμφωνική ορχήστρα είναι ένα μουσικό σύνολο, μια ορχήστρα - μεγάλης κλίμακας - από προκαθορισμένα όργανα, που χρησιμοποιείται συνήθως για την εκτέλεση έργων συμφωνικής μουσικής ή όπερας.

Αρχικά, η μπαρόκ ορχήστρα αποτελούνταν μόνο από έγχορδα και επιπρόσθετα όργανα του λεγόμενου συνεχούς βάσιμου ή μπάσο κοντίνουο (basso continuo), όπως ήταν το τσέμπαλο ή το λαούτο.

Στα πλαίσια της αναζήτησης και άλλων ηχοχρωμάτων, προστέθηκαν σταδιακά και πνευστά όργανα όπως το όμποε. Χάλκινα πνευστά όργανα και κρουστά, χρησιμοποιούνταν μόνο σε ειδικές περιπτώσεις για τον ιδιαίτερο "χρωματισμό" των μουσικών έργων.

Κατά την μετάβαση από την μπαρόκ στην κλασική μουσική περίοδο, η ορχήστρα υπέστη σημαντικές μεταβολές σε συνδυασμό με αλλαγές και στην ίδια την μουσική και ειδικότερα την γέννηση της Συμφωνίας, που αποτελεί και την κατεξοχήν ορχηστρική μορφή σύνθεσης.

Αυτή την εποχή, η συμφωνική ορχήστρα με τη σημερινή της μορφή, άρχισε να διαμορφώνεται με τη Σχολή του Μανχάιμ και την εκτέλεση έργων σημαντικών συνθετών όπως του Χάιντν, του Μπετόβεν και του Μότσαρτ.

Ο αριθμός των εκτελεστών αυξάνεται σημαντικά ενώ παράλληλα γίνεται για πρώτη φορά η ταξινόμηση των εγχόρδων σε διακριτές ομάδες (πρώτα και δεύτερα βιολιά, βιολοντσέλα και κοντραμπάσα).

Τα πνευστά όργανα αποκτούν μόνιμη θέση και μεταξύ αυτών είναι και τα χάλκινα. Σε άμεση συσχέτιση και με τις μεγάλες δημόσιες συναυλίες που καθιερώνονται, η κλασική συμφωνική ορχήστρα διαθέτει επίσης δυνατότερο ήχο.

Τα Όργανα της Ορχήστρας

Τα μουσικά όργανα, ανάλογα με τον τρόπο που παράγουν τον ήχο, χωρίζονται στις παρακάτω εξής κατηγορίες.

• Αυτόφωνα-ιδιόφωνα
• Αερόφωνα
• Χορδόφωνα
• Μεμβρανόφωνα
• Ηλεκτρόφωνα

Στην συμφωνική ορχήστρα συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε έναν διαφορετικό τρόπο διαχωρισμού των μουσικών οργάνων σε έγχορδα, πνευστά και κρουστά, όπου τα πνευστά διακρίνονται σε ξύλινα και μεταλλικά (χάλκινα).

Μαέστρος

Για να αντιληφθεί κανείς τη σημασία του μαέστρου αρκεί να αναλογιστεί ότι μία σύγχρονη ορχήστρα αποτελείται από εκατό και πλέον μουσικούς που συνήθως έχουν  πολύ έντονη προσωπικότητα, διαμορφωμένες αντιλήψεις και συγκεκριμένες απαιτήσεις.

Το κάθε άτομο-μέλος μιας ορχήστρας έχει τον δικό του τρόπο να αισθάνεται μια μουσική φράση και να αντιλαμβάνεται ένα μουσικό στιλ. Παράλληλα, όμως, το νόημα της ορχήστρας είναι ότι συγκροτεί ένα μουσικό σύνολο το οποίο χαρακτηρίζεται από μια ενιαία άποψη και ένα ιδιαίτερο στιλ παιξίματος που σε κάθε συναυλία έχει να προτείνει μια ξεχωριστή ενός συχνά πολυπαιγμένου μουσικού έργου.

Εκείνος που  θα κάνει αυτό το σύνολο να αποκτήσει τη δική του προσωπικότητα και στιλ και να ερμηνεύσει ένα έργο με συνεπή και διακεκριμένο τρόπο είναι ο μαέστρος, ο οποίος με τις κινήσεις των χεριών και τις μπαγκέτας αλλά ακόμα και με ένα βλέμμα ή μια κίνηση του σώματος του δίνει και κρατάει το τέμπο ή το αλλάζει όταν χρειάζεται, δείχνει τις εισόδους των οργάνων, τις δυναμικές και τις γραμμές των φράσεων.

Επομένως καθήκον του μαέστρου είναι η σωστή εκτέλεση των μουσικών έργων, η σωστή διεύθυνση της ορχήστρας στις πρόβες και κατά την εκτέλεση του έργου μπροστά σε κοινό, οι απαραίτητες συμβουλές στα μέλη της ορχήστρας για το επιθυμητό αποτέλεσμα αλλά και ο σχεδιασμός του προγράμματος και η επιλογή του έργου.

Μεγάλοι Μαέστροι

• Arturo Toscanini
• Bruno Walter
• Rafael Kubelik
• Αntonino Votto
• Herbert von Karajan
• Leonard Bernstein
• Claudio Abbado
• Ricardo Muti
• Pierre Boulez
• Sir Collin Davis
• Cristian Thielemann
• Δημήτρης Μητρόπουλος