Όμποε

Ξύλινο αερόφωνο με επιστόμιο από διπλή γλωττίδα. Κατάγεται από τον αρχαίο ελληνικό αυλό, την ρωμαϊκή τίμπια και τον ασιατικό ζουρνά.

Το όνομα όμποε προέρχεται από τη γαλλική λέξη «hautbois», που σημαίνει «υψηλό-ξύλο» ή «δυνατό-ξύλο». Στον μεσαίωνα χρησιμοποιήθηκε κυρίως από ποιμένες, έως ότου αναγνωρίστηκε τελικά στις ορχήστρες στη Γαλλία το 1657.

Το όμποε κατασκευάστηκε και χρησιμοποιήθηκε σε γαλλικές ορχήστρες περί το 1660 και λίγα χρόνια μετά στην Αγγλία. Αρχικά το όμποε είχε 6+1 οπές και 2 τάπες. Από τις αρχές του 19ου αιώνα το όμποε βελτιώθηκε στο γερμανόφωνο χώρο και εφοδιάστηκε με καινούργιες τάπες και μοχλούς . Παράλληλα εξελίχθηκε το γαλλικό μοντέλο του Conservatoir, το οποίο σταδιακά διαδόθηκε και χρησιμοποιείται σ' όλες τις ορχήστρες της Ευρώπης, με εξαίρεση τη Φιλαρμονικής της Βιέννης, η οποία χρησιμοποιεί την παραδοσιακή γερμανική εκδοχή του οργάνου.

Το σημερινό όμποε έχει 18 κλειδιά και 4 οπές ακάλυπτες ή καλυμμένες. Το μήκος του είναι 60 εκατοστά. Ο ήχος του είναι εκφραστικός με κάποια μελαγχολική χροιά. Είναι αρκετά δύσκολο στον χειρισμό του, καθώς χρειάζεται έντονο φύσημα για να περάσει ο αέρας από το λεπτό επιστόμιο. Το κούρδισμα μιας ορχήστρας γίνεται κυρίως με το παίξιμο της νότας ΛΑ(440ΗΖ) από το όμποε.

Ο μουσικός, για να παίξει, τοποθετεί με ειδικό τρόπο το επιστόμιο (καλάμι) στο στόμα του και φυσά. Κρατά το όργανο στηρίζοντας το με τον δεξί του αντίχειρα, ενώ με τα υπόλοιπα δάχτυλα χειρίζεται τον μηχανισμό. Έξι από τις οπές ανοιγοκλείνουν απευθείας με τα δάχτυλα του εκτελεστή και οι υπόλοιπες με κλειδιά.

Έκταση οργάνου

Το όμποε γράφεται στο κλειδί του σολ και η έκταση του είναι:

Ηχητικά Αποσπάσματα

• W.A. Mozart: Κουαρτέτο για όμποε και έγχορδα, KV 370, απόσπ. α' μέρους
• J. J. Haydn: Κοντσέρτο για όμποε σε ντο ματζόρε, απόσπ. β' μέρους

Άλλα προτεινόμενα έργα

• S. Bach: Κοντσέρτο για Βιολίandόμποε σε ντο μινόρε
• L. van Beethoven: Τρίο σε ντο ματζόρε για δύο όμποε και αγγλικό κόρνο, opus 87
• R. Schumann: Three Romances, για όμποε και πιάνο, opus 94
• A. Vivaldi: Κοντσέρτο για όμποε σε λα μινόρε, απόσπ. β' μέρους
• W.A. Mozart: Κοντσέρτο για όμποε/φλάουτο, KV 313, απόσπ. β' μέρους